Toon items op tag: kerk

Woensdag 8 maart (bidstond voor gewas en arbeid) zijn enkele gepensioneerde inwoners van Ginnum bezig geweest om het pad en de bomenrij van de kerk weer in goede staat te brengen. 

Histories overzicht

Vandaag verscheen op onze website, GereformeerdeKerken.info, het eerste deel van een  historisch overzicht betreffende de v/m. Gereformeerde Kerk te Reitsum. Bijgaand sturen we u de link naar het verhaal ter kennisname. Onderaan deel 1 zal dan een link zijn aangebracht die de lezers makkelijk laat 'doorklikken' naar het volgende gedeelte.

We zijn er van overtuigd dat veel van uw gemeenteleden het verhaal graag zullen willen lezen; het betreft immers een onderdeel van de geschiedenis van uw gemeente. Vandaar dat we u er voor de zekerheid op attent maken dat het u uiteraard vrij staat hen via onderstaande link naar het verhaal te verwijzen, bijv. via de website, het kerkblad en/of (indien aanwezig) de beamer.

Met een hartelijke groet, namens het redactieteam van GereformeerdeKerken.info

G.J. Kok – Groningen https://gereformeerdekerken.info/2020/02/22/ds-j-j-a-ploos-van-amstel-in-doleantie-te-reitsum-1/   dit is deel 1

https://gereformeerdekerken.info/2020/02/25/ds-j-j-a-ploos-van-amstel-in-doleantie-te-reitsum-2/   dit is deel 2

Sinds 1 mei 2005 zijn de voormalige Hervormde- en Gereformeerde gemeenten in Reitsum toegetreden tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De hervormde gemeente is in 1968 een samenwerkingsverband aangegaan met de Hervormde gemeente Birdaard-Janum .Deze combinatie is in 1981 uitgebreid met de Gereformeerde Kerk te Reitsum en de Hervormde gemeente te Wanswerd. In 2004 is de samenwerking met de Hervormde gemeente Birdaard-Janum beëindigd en heeft men ook in Burdaard samen met de Gereformeerde gemeente een PKN gemeente gevormd.
Hierna volgt een korte beschrijving van de gebeurtenissen in en rondom de Hervormde- en Gereformeerde gemeente te Reitsum c.a. vanaf de hervormingstijd 1580 tot en met de doleantie. Het navolgende is grotendeels ontleend aan het boek “Uit de geschiedenis van de grietenij Ferwerderadeel” geschreven door W.K. van der Veen en “Kerken op de Vlieterpen” geschreven door Arend Jan Wijnsma in het kader van Monument van de Maand in augustus 1989.

In 1580 had in Friesland de kerkelijke omwenteling plaats waarbij voorgoed de Hervormde leer zegevierde en de Rooms-katholiek gebleven geestelijken hun plaats moesten afstaan aan predikanten die de Gereformeerde leer verkondigden. Te Genum was pastoor Frans Sybrands, die hier al in 1570 dienst deed, tot de Hervorming overgegaan en zo waarschijnlijk de eerste predikant geworden. De gemeente te Genum is in 1605 gecombineerd met Reitsum en Lichtaard. De laatste pastoor van Reitsum word niet met name genoemd, ds.Arnoldus Annius (Annii),die Jislum als standplaats had, verzorgde tevens de gemeenten Reitsum en Lichtaard, waarheen hij later beroepen werd en op hoge leeftijd in 1612 nog stond. Ds Arnoldus Annius was eerst pastoor geweest te Birdaard en vervolgens te Jislum, waar hij, volgens eigen zeggen op de landsdag in maart 1579 “het koorkleed met de mantel zou verwisselen”.

De Gouden Eeuw kenmerkte zich door het grote verschil tussen leer en leven bij de voorgangers. Op de levenswandel van tal van predikanten viel wat aan te merken en de synoden hebben dan ook uit den treure moeten berispen, vermanen en straffen over zonden als dronkenschap en meerdere ongerechtigheden die hier uit voortvloeiden. Wij noemen hier alleen de Reitsumer voorgangers die een scheve schaats reden in die tijd. Ds. Focko Cornelis Birdama was herhaaldelijk onder invloed hij werd in 1643 afgezet. Ds OttoLambergen was ook niet altijd nuchter maar bij hem kwam het niet verder dan een ernstige vermaning.

In de Franse tijd deed Ds.Joha van Reitsum van zich spreken. Hoewel het grootste deel van de Friese predikanten tot de oranje-gezinden werd gerekend, hebben de meeste toch tenslotte lijdelijk zich onder het vreemde bewind geschikt. Ook waren er voorgangers, zoals ds.Joha , die hun vreugde over de omwenteling niet onder stoelen of banken staken en een vooraanstaande plaats innamen op politiek terrein. Door middel van een publicatie op 20 februari 1795, ondertekend door de burger Thomas Joha de Reitsumer dominee in zijn kwaliteit van voorzitter der “Provisionele Representanten van het Volk in Friesland”, werd het volk kennis gegeven dat het erfstadhouderschap “gecasseerd, geannuleerd en vernietigd” is. In 1787 zijn veel patriotten (Frans gezindten),na de mislukte opstand in Franeker, gevlucht naar Bremen in Duitsland en Duinkerken. Velen van hen keerden in 1795 weer terug zo ook jonker Sicco Douwe van Aylva, een telg uit het roemruchte geslacht dat eeuwen lang het Grietmanschap in West-Dongeradeel had bekleed.

Sicco Douwe van Aylva was ongehuwd woonde op Hania-State wat even ten zuiden van Holwerd stond. Hij was bevriend met ds.Joha deze heeft hem in Bremen opgezocht samen troffen zij een regeling waarbij de eigendommen van de jonker overgingen naar diens zuster freule Elisabeth Anna. Uit de opbrengst van de huren moest zij broer Sicco onderhouden en zijn schulden saneren. Tot zaakwaarnemer van de freule werd ds. Joha benoemd. In juli 1791 komt de ongehuwde freule te overlijden en wordt ds. Joha van zaakwaarnemer erfgenaam. Tot de inboedel behoorde niet alleen Hania-State maar ook nog een huis in Leeuwarden. Joha voelde zelf dat hij de erfenis van zijn vriend Sicco moest bewaren, tot deze terugkwam, maar zag er tegen op om het comfort, dat hij op deze wijze genoten had afstand te doen. Zo ontstond er een verwijdering tussen de twee vrienden, die in een jarenlange pennenstrijd uiting vond en een tijdlang heel Friesland beroerd heeft. Met zijn vroegere vriend werd 11 april 1801 per advertentie in de Leeuwarder Courant vrede gesloten. Als afgevaardigde van Friesland naar de Staten Generaal ging ds.Joha naar Den Haag. hij werd de voorman van de federalistische stroming. Zijn verblijf in Den Haag was van korte duur de unitaristen verjoegen hem naar Groningen in 1798 keerde Joha in Reitsum terug. Zijn rol in de politiek was uitgespeeld hij kon zich weer bezig houden met het ambt van predikant en met andere zakelijke activiteiten.  Ds. Joha heeft in Reitsum veel land aangekocht zijn dochter Maria Thomas is getrouwd met Pieter Aukes die in 1812 de naam Joha aannam en landbouwer, diaken en loco-maire(burgemeester)was te Lichtaard.

 

Op 11 oktober 1863 deed ds. Johannes Jacobus Asueres Ploos van Amstel intrede in Reitsum als predikant van de Hervormde gemeente van Reitsum, Genum en Lichtaard. De vader van ds. Ploos was gemeenteontvanger in Nieuwer Amstel hijzelf was eerst werkzaam in de boekhandel en notarisklerk hij studeerde later in Utrecht theologie. hij kreeg zijn eerste beroep uit Otterloo en deed daar op 14 april 1861 intrede. twee en een half jaar later vertrok hij naar Reitsum. In 1866 aanvaarde hij een beroep naar Anjum later ook naar Ridderkerk en Groningen. Toen hij in Groningen stond kreeg hij 1870 weer een beroep naar Reitsum hij nam het beroep aan maar overschreed de drie weken bedenktijd. Het klassikaal bestuur keurde het beroep niet goed en daarop aanvaarde hij het beroep naar Hilversum. In 1876 ging hij voor de tweede maal naar Reitsum en hield zijn intrede preek over dezelfde tekst als in 1863. Op 10 februari 1886 deelde hij in een vergadering van de Friese vereniging van Gereformeerde predikanten(predikanten in de Hervormde Kerk, die opkwamen voor handhaving van de oude, gereformeerde belijdenisgeschriften) mee dat zijn gemeente de avond te voren “het verband met de synodale organisatie had verbroken.

De doleantie was een feit vrijwel de gehele gemeente ging mee. De synode verklaarde op 13 april 1886 de Hervormde gemeente te Reitsum c.a. vacant en droeg de Classis Dokkum op” om te doen wat des kerkeraads is”. De ring van Holwerd moest zorg dragen voor vervulling van de predikbeurten. Ds. Ploos bleef gewoon doorpreken in de Hervormde Kerk, hoewel hij was geschorst en de band met de gemeente officieel was verbroken. Tot de opening van de Gereformeerde Kerk op 10 november 1896 werd er gekerkt in de Hervormde Kerk . Ds.Ploos heeft de opening van de nieuwe kerk niet meer mee mogen maken hij overleed op 2 augustus 1895 en is in Reitsum begraven.

Op 4 juli 1897 werd hij opgevolgd door ds. H. Meijer. Ds.R. van Reenen en de predikant-auteur ds.D. van der Meulen , wiens feuilletons uit de “Friesche Kerkbode” gebundeld het licht zagen onder de titel “Uit Friesdorp” dienden de gemeente.
De Hervormde gemeente kreeg als nieuwe predikant op 11 juli 1897 ds. Gerrit Jan Antink afkomstig van Parraga en het latere kamerlid ds. C.A. Lingbeek. Precies 100 jaar na de doleantie nl. in 1989 kerken de beide gemeenten weer samen in één Kerk op de terp van Reitsum.

Kerkdienst volgen?

Iedere zondag is er een dienst in de Kerk op de terp, Flieterpsterdyk 16, Reitsum. De diensten worden gehouden 's morgens om 09.30 of 's middags 13.45 uur. U kunt de dienst rechtstreeks volgen door youtube op tv, heeft u een smart tv of een Google dongel, dan kunt u het kanaal Protestantse gemeente Reitsum op zoeken U kunt ook Protestantse Gemeente Reitsum@pgreitsum16 invullen en neem dan een  gratis abonnement. Tijdens bijzondere diensten georganiseerd door o.a.: de liturchiecommissie, kindernevendienst, club of catechisanten worden er regelmatig foto's of video's gemaakt u kunt deze vinden in de desbetreffende albums. Een selectie uit de albums staat op de startpagina.
Preses: Dhr. A. Zoodsma, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Preekvoorziening: Mevr. D. Deelstra  E-mail:   Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Kerkenlijkbureau: dhr. G. Drost E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Kerkbladen en andere

In de bijlagen (onder aan de bladzijde) vindt u de kerkbladen van de P G Reitsum c.a. Door privacyregels zijn de andere kerkbladen van oudere datums eraf gehaald. In ons kerkblad staat regelmatig het verslag van de classispredikant ds. Praamsma.  Hieronder kunt u het kerkblad van P.G. Reitsum c.a. downloaden in pdf formaat, heeft u geen pdf reader, download deze dan op Adobe reader .  

Begraafplaats, Ginnum, Reitsum, Lichtaard

De kerk van P.G.Reitsum c.a. heeft heeft drie begraafplaatsen in bezit. De kerkrentmeesters publiceren zo nu en dan een nieuwsbrief die u kunt lezen op www.pknreitsum.com

Oude preek uit 1983

De reunië van 3 en 4 september van de Flieterpen is voor het eerst gehouden op het feestterrein naast de school in Reitsum. Op 4 september was er een tentsamenkomst waar Ds. A. Damsma (broer) is voorgegaan uit Rijnsburg. Ds. A. Damsma is een oud-inwoner van de Flieterpen. Het zangkoor heeft ook meegewerkt aan deze dienst maar door de slechte kwaliteit is deze er af gehaald u hoort alleen de schriftlezing en de preek. U vind de speler onder aan dit formulier.

Foto Kerk

Het dorp Ginnum

Ginnum was vanouds het middenstands dorp. In de loop der jaren zijn deze voorzieningen verdwenen, de laatste buurtwinkel is in mei 2002 gesloten door het onverwachte overlijden van de eigenaar.
Het dorp is de laatste jaren uitgebreid met 3 nieuwe woningen. In 2004 is een dorpsvernieuwingsplan uitgevoerd de rammelende klinkerbestrating is vervangen door asfalt,de straatverlichting is aangepast,een vlonder geplaatst,het kerkhof heeft een nieuwe opgang gekregen,het uurwerk in de toren gerestaureerd en de beplanting is aangepast. Op 24 juni 2005 is de dorpsvernieuwing Opening Ginnum officieel afgerond.
Bij bijna ieder huis in Ginnum staan bordjes waarop te lezen is wie de vroegere bewoners waren en wat voor werk zij deden of welk ambacht er werd uitgeoefend. Veel fietsers die de elfsteden fietsroute volgen weten dit initiatief te waarderen.
Ginnum kende in vroeger tijden enkele Staten zoals:Roorda-State, Aylva-State, Noordam en Wijtsma-State. De geschiedenis van Ginnum staat uitvoerig beschreven in het boek “Tussen Genum en de Groote Garde” van Johannes van Dijk. Men vermoed dat de Kerk van Ginnum in de 12de eeuw gebouwd is.
De Kerk is eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en in 1973 gerestaureerd.
Per 1 januari 2003 telde Ginnum 103 en per 1-1-2005 95 en per 1-1-2006 91 inwoners.

In het winkelhart van de Flieterpen in Ginnum zijn een aantal naambordjes geplaatst bij boerderijen en woonhuizen. Op deze naambordjes staan onder andere verschillende oud- en nieuwe bewoners van deze woonhuizen en boerderijen.

School in Genum 

Genum In 1580 was Floris Hendrixz "scholemester" in Genum. In aug. 1667 vertrokken mr. Joost Janssen schooldienaar en Meijnts Jansdr. zijn huisvrouw met attestatie naar Britsum. In sept. 1667 kwam mr. Pijtter Nammens hier voor als schoolmeester. Op 19 mei 1680 was hij hier nog: "Pijter Nammens schooldienaer tot Genum, beboet wegens plockhaeren".

Op 27 april 1667 was Douwe Douwesz, schooldienaar te Genum;a ook in feb. 1688 was hij hier. In 1707 was hij tevens dorprechter. Zijn vrouw heette Feikje Thijssen. In 1710 was hij hier nog als schoolmeester en dorprechter; hij was toen 48 jaar. Ook op 30 jan. 1721 was hij hier nog. Hij is vóór dec. 1726 overleden en in 1727 verzocht de classis aan de grietman om een nieuwe schoolmeester te benoemen.

In 1744 was Otto Lamberger hier; het is niet zeker of hij ook schoolmeester is geweest. In maart 1762 en in 1763 was Sierck Cornelis, schoolmeester te Genum, met Antie Harmens zijn huisvrouw. In 1784 trouwde Pijter Sijbes, schoolmeester, hier met Grietje Lijkeles. In 1791 stond Taeke Oenses hier als schoolmeester en ontvanger. Zijn vrouw was Saakje Eelties. In april 1800 berichtte de gemeenteraad aan het Departementaal Bestuur van de Eems, dat deze school vacant was.

In maart 1804 was Pieter Gerrits (Rijpstra) hier als schoolmeester. Hij was gehuwd met Teetske Hedsers (van der Kooi). Hij was schoolmeester tot mei 1808. Hij woonde later te Oostrum en overleed daar op 16 sept. 1821. In mei 1808 kwam mr. Gjalt Jans Meijer van Terwispel; hij was provisioneel schoolmeester te Hemrik. Zijn vrouw heette Jinke Jalderts de Vries. Hij vertrok na 17 mei 1812 naar Baard. Zijn traktement kwam uit 12½ pondemaat greidland en bestond verder uit ca. ƒ 40 aan schoolpenningen en vrij wonen.

In 1813 werd Gerben Boersma (3e rang) provisioneel benoemd. Op 10 april 1814 kreeg hij een vaste aanstelling. Hij overleed op 29 okt. 1828. De school werd toen provisioneel waargenomen door de kwekeling K. Hoff. In 1830 werden de scholen van Genum en Jislum gecombineerd en werd een nieuwe school gesticht halverwege de beide dorpen, doch onder Genum.

Genum en Jislum

In 1830 zijn de scholen van Genum en Jislum gecombineerd en werd een nieuwe school gesticht halverwege de beide dorpen, doch onder Genum. Deze school werd toen provisioneel waargenomen door K. Hoff. Op 1 jan. 1831 werd Simon Bakker benoemd. Zijn salaris bedroeg ƒ 100 en ƒ 115 uit landerijen, de schoolpenningen en een woning. Hij kreeg op 1 okt. 1848 eervol ontslag.

Op het kerkhof van Raard ligt een Simon Harmens Bakker, weduwnaar van Trijntje Reinderts Tolsma, geboren 8 maart 1806, overleden op 20 dec. 1880; "in leven rustend hoofdonderwijzer, laatst rentenier te Raard". In 1848 bestond het traktement uit: ƒ 100 van de kerk van Jislum; het vruchtgebruik van 4 bunder en ruim 77 roeden greidland van de kosterie te Genum (huur jaarlijks ƒ 240 bruto); 15 roeden bouwland van de kosterie te Jislum (huur jaarlijks ƒ 19); het schoolgeld van ca. 30 leerlingen à 30 cent per kwartaal en een woning. Daar tegenover stond een jaarlijkse uitkering van ƒ 10 aan de kerkvoogdij te Genum.

Omstreeks jan. 1849 werd Willem Antoni de Jong (3e rang) aangesteld; hij was eerder ondermeester te Ferwerd. In dat jaar trouwde hij met Lipkje J. Deinema. Hij overleed op 13 dec. 1855, bijna 32 jaar oud, in de bloei van zijn leven. Op 1 juli 1856 werd E. Kruizinga Dz. benoemd als zijn opvolger. Het traktement bestond toen uit ƒ 100 en ca. ƒ 260 uit landerijen, schoolpenningen en een woning. Hij vertrok op 1 aug. 1857 naar Arum.

Op 10 nov. 1857 werd R.H. Beute (2e rang), ondermeester te Ferwerd, aangesteld. In 1883 werd te Genum een nieuwe school gebouwd van de afbraak van de school te Lichtaard. Beute stond hier tot 12 mei 1891. De school werd toen opgeheven en hij ging zelf met pensioen.

Het dorp Lichtaard

Lichtaard heeft 21 woningen en 3 nog in werking zijnde veehouderij bedrijven. Eind jaren '80, begin '90 van de vorige eeuw, zijn er 4 nieuwe woningen gebouwd. Daarvoor is een gedeelte van de afgegraven terp weer opgevuld.
Het dorp heeft een open verbinding met de Dokkumer EE. In 2005 zal er een begin worden gemaakt met een fietspad langs de Holwertervaart tevens wordt de vaart aangepast voor meer waterberging.
In Lichtaard bestaat nog de burenplicht, de mannen van het dorp komen eenmaal per jaar bijeen tijdens deze bijeenkomst worden alle zaken (lief en leed) besproken. 

De schrijver van o.a. "Het Heechhof" Reinder Brolsma heeft tot 1916 op de "Boelens" gewoond waar later "âlde Siebe" Siebe Dantuma woonde. Brolsma was hier huisschilder en ging met verfpot en glazenbak langs de boerderijen tot zijn vertrek naar Akkrum. Later is Brolsma verhuisd naar Stiens. In de tweede wereldoorlog had hij sympathieën voor Duitsland en mocht hij na de oorlog 1 jaar geen werk uitbrengen. In 1953 kwam hij waarschijnlijk door zelfmoord om het leven.

De Kerk van Lichtaard is eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en in 1973 gerestaureerd. Voor 1866 had het dorp een eigen school voor aan de terp. De koster was tevens schoolmeester en voorzanger soms inde hij de belastingen en was dorpsrechter. 

Per 1 januari 2003 telde Lichtaard 74 en per 1-1-2005 78 en per 1-1-2006 84 inwoners.

In Lichtaard zijn een aantal naambordjes geplaatst bij boerderijen en woonhuizen. Op deze naambordjes staan onder andere verschillende oud- en nieuwe bewoners van deze woonhuizen en boerderijen.

School in Lichtaard 

In sept. 1677 was mr. Claes Seerps hier schooldienaar. Vóór 2 feb. 1689 overleed mr. Claes Sierps, "geweesene schoeldienaer en ontfanger van den dorpe Lichtaard". Zijn weduwe was Bauck Joannes.

Op 24 nov. 1693 stond hier mr. Tiaerd Arriens als schooldienaar en ontvanger. Ook in 1694 werd hij als zodanig genoemd. Op 20 mei 1707 was Rinske Taekes hier; zij was de weduwe van wijlen Lieuwe Gerryts in leven schooldienaar te Lichtaard. Er was een kind ( a Gerrit) van een half jaar. Waarschijnlijk is Lieuwe Gerryts slechts kort schoolmeester geweest.

Op 21 nov. 1713 was Rintje Jenties hier dorprechter. Op 19 okt. 1724 was hij schoolmeester en dorprechter; hij was toen 33 jaar. In april 1744 was mr. Johannes Arjens Bergsma hier als schoolmeester; hij was omstreeks 1711 geboren. In 1761 was hij ook dorprechter. In 1783 was hij hier nog. In 1786 werden zijn vee en koemelkersgereedschap "verboelgoed". Zijn vrouw was Nieske Ypey, dochter van Anne Ypey, de schoolmeester van Hogebeintum. Zij is op 16 april 1778 overleden.

In juni 1791 was Taede Gerbens Miedema hier als schoolmeester. Hij was tevens dorprechter van Lichtaard en Genum. Zijn vrouw heette Jitske Eintes. Hij is in 1816 overleden. Op 1 jan. 1817 werd Kornelis Wopkes Smidt (3e rang), uit Raard, benoemd. Het traktement bedroeg toen ƒ 84 en de opkomsten van 1 pondemaat weiland en het beweiden van een lange groene reed, de schoolpenningen en een woning met een hof. Smidt werd later afgezet.

Op 13 sept. 1819 werd Anne Folkerts Bouma (3e rang) van Foudgum benoemd. In 1830 werd een nieuwe school gesticht. Hij is op 8 sept. 1833 overleden. Toen werd Jacob Eelkes Talsma (3e rang) provisioneel aangesteld. Hij was eerder ondermeester te Hijum. In het voorjaar van 1835 werd hij vast aangesteld. Bij resolutie van Gedeputeerde Staten van 6 mei 1841 werd hij afgezet met intrekking van zijn akte, "wegens bestendig verzet tegen de wettelijke reglementen, voornamelijk betreffende de koepok-inenting". Hij was daarvoor reeds geschorst.

Kornelis S. de Jong (3e rang) werd toen provisioneel aangesteld. Op 1 nov. 1841 werd Berend Jans Klasinga (3e rang) benoemd. Hij was eerder ondermeester te Harlingen. Het inkomen bestond toen uit ƒ 134 en enig land, schoolpenningen en een woning. Hij is in 1881 overleden. De school werd in 1882 opgeheven, nadat in 1874 nog een nieuwe school was gebouwd.